Cupressus sempervirens
Laat altijd gezond groen op de takken die je wilt behouden. Volle zon, lucht en zeer goede drainage zijn de basis; cipres reageert slecht op hard terugsnoeien tot kaal oud hout.
Oorspronkelijke herkomst
Oostelijk Middellandse Zeegebied tot Iran. Cupressus sempervirens is de mediterrane cipres.
Eigenschappen
Mediterrane cipres is een wintergroene conifeer met fijn schubvormig loof, aromatische hars en ronde kegels. De wilde vorm kan breed worden; de bekende smalle Italiaanse zuilvorm is vooral een cultuurvorm.
Voor- en nadelen als bonsai
Pluspunten zijn fijn wintergroen loof, natuurlijke mediterrane uitstraling en goede vormbaarheid van jonge takken. Nadelen zijn beperkte terugloop uit volledig kaal oud hout, vorst-/natschade in kleine schalen en gevoeligheid voor wortelproblemen bij slechte drainage.
Standplaats als bonsai
Buiten in volle zon en veel lucht. Bescherm de bonsaischaal tegen langdurige strenge vorst en koude natte wind. Een zeer goede drainage is essentieel, vooral in winter en vroege voorjaar.
Groei
Krachtige groei bij warmte en veel licht, maar de groeireactie is trager dan bij loofbomen. Behoud steeds levend groen dicht bij de gewenste takstructuur.
Geschikte stijlvormen
Formeel en informeel rechtop, hellend, literati, winderig en mediterrane oude-boomstijlen. De soort kan zowel compact als slank worden vormgegeven.
Vormsnoei
Verwijder grote takken alleen bij een sterke gezonde boom en laat op behouden takken altijd voldoende groen staan. Snoei niet terug tot volledig kaal oud hout in de verwachting dat daar betrouwbaar nieuwe scheuten ontstaan.
Onderhoudssnoei
Nieuwe uitstekende scheuten selectief terugnemen en dichte zones uitdunnen. Niet als een haag vlak door het hele loof knippen; behoud groene groeipunten en binnenloof.
Fijnsnoei
Werk vooral met selectieve snoei van jonge groene scheuten. Knijp of knip niet voortdurend alle groeipunten weg; geef zwakke zones kans om kracht op te bouwen.
Bladsnoei / ontbladeren
Niet ontbladeren. Alleen oud, bruin of beschadigd loof verwijderen en dichte delen voorzichtig uitdunnen.
Wortelsnoei
Matig wortelsnoeien bij het verpotten en veel fijne wortels behouden. Combineer geen zware wortelsnoei met zwaar loofverlies.
Knopbeheer
Selecteer groeipunten zodat per tak voldoende gezond groen overblijft. Rem sterke uiteinden en behoud zwak binnenloof voor compacte toekomstige vertakking.
Bloei- en vruchtbeheer
Kegels zijn meestal ondergeschikt aan de bonsaivorm. Bij kleine of verzwakte bomen een zware kegelzetting verwijderen om energie te sparen.
Bedraden
Jonge takken zijn goed vormbaar. Bedraad zorgvuldig, bescherm de bast en controleer draad tijdens sterke groei. Oud hout buigt minder gemakkelijk en moet geleidelijk worden gezet.
Bemesten
Tijdens actieve groei van voorjaar tot vroege herfst regelmatig maar matig bemesten. Geen zware stikstofgift laat in het seizoen en na wortelwerk eerst herstel afwachten.
Watergifte
Grondig water geven wanneer de bovenlaag licht opdroogt. Laat de wortelkluit niet volledig uitdrogen, maar voorkom vooral in koel weer langdurige verzadiging.
Substraat
Zeer luchtig en mineraal met snelle drainage, bijvoorbeeld akadama, puimsteen en lava. Voor een mediterrane cipres is zuurstof rond de wortels belangrijker dan veel organische potgrond.
Verpotten
Verpot in het voorjaar wanneer herstelgroei kan volgen, alleen wanneer wortelkluit of substraat het nodig maakt. Werk matig aan de wortels en bescherm na afloop tegen vorst en uitdrogende wind.
Ziekten en problemen
Mogelijke problemen zijn cipresluis, spint, wortelrot en kanker/taksterfte door schimmels. Slechte luchtcirculatie, natte wortels en verzwakking vergroten het risico. Bruin binnenloof kan ook ontstaan door langdurige schaduw in een te dichte kroon.