Olijf

Oorspronkelijke herkomst

Voor de geteelde olijf ligt het klassieke oorsprongs- en teeltgebied rond de Middellandse Zee. Olea europaea in brede taxonomische zin heeft een veel groter natuurlijk verspreidingsgebied in Afrika en Azië.

Eigenschappen

Wintergroene boom of struik met leerachtige grijsgroene bladeren en zilverachtige onderzijde. Oude olijven kunnen zeer oud worden en ontwikkelen ruwe bast, holten en natuurlijk deadwood; vooral kleinbladige wilde vormen zijn aantrekkelijk voor bonsai.

Voor- en nadelen als bonsai

Pluspunten zijn sterke terugknop op oud hout, goed snoeivermogen, kleine bladeren bij geschikte vormen en karaktervol oud hout. Minpunten zijn langzame stamverdikking, stijve/brosse oude takken, vorstgevoelige potwortels en risico op problemen bij een warme, donkere overwintering.

Standplaats als bonsai

Volle zon en veel lucht. De olijf verdraagt slechts lichte vorst in een pot; bescherm tegen sterkere vorst en overwinter koel, licht en bij voorkeur vorstvrij. Een warme woonkamer in de winter geeft vaak lichttekort en plagen.

Groei

Sterk afhankelijk van warmte en zon. Bij goede omstandigheden vormt hij nieuwe scheuten en kan hij ook uit oud hout terugknoppen. Oude stammen verdikken langzaam.

Geschikte stijlvormen

Informeel rechtop, hellend, literati, winderig, meerstammig en natuurlijke oude mediterrane vormen met holten, shari en jin waar passend.

Vormsnoei

Sterke structuur- of verjongingssnoei bij voorkeur eind winter, vlak voor de voorjaarsgroei. De olijf kan krachtig uit oud hout terugknoppen als de boom gezond is.

Onderhoudssnoei

Laat verlengingen enkele bladparen maken en knip terug tot één of twee paren voor compacte vertakking. Verwijder sterke waterloten op stam en wortelbasis wanneer ze niet nodig zijn.

Fijnsnoei

Selecteer telkens goed geplaatste nieuwe scheuten en kort afgeharde groei terug. Werk met clip-and-grow om fijne, natuurlijke vertakking te ontwikkelen.

Bladsnoei / ontbladeren

Bij zeer sterke, gezonde olijven kan volledige ontbladering worden toegepast om fijnere vertakking en kleiner blad te stimuleren, maar dit is geen jaarlijkse noodzaak. Niet combineren met verpotten, ziekte of droogtestress.

Wortelsnoei

In het voorjaar tijdens verpotten. Werk geleidelijk en behoud voldoende fijne wortels; zeer oude olijven hoeven minder vaak te worden verpot.

Knopbeheer

Verwijder overtollige waterscheuten en dicht opeengepakte nieuwe knoppen vroeg. Spaar terugknoppen op plekken waar nieuwe primaire of secundaire takken gewenst zijn.

Bloei- en vruchtbeheer

Kleine witachtige bloemen kunnen olijven vormen. Bij kleine bonsai de vruchtbelasting beperken; fruit is zwaar en kost energie. Vruchtzetting is geen vereiste voor een goede olijfbonsai.

Bedraden

Jonge takken zijn goed te bedraden; oudere takken worden stijf en bros. Gebruik bij zware takken liever span-/trekdraden en bescherm levende bast naast deadwood.

Bemesten

Tijdens de actieve groeiperiode regelmatig bemesten met organische vaste of verdunde vloeibare mest. In koude winterrust niet voeren. Vermijd overbemesting bij verfijnde bomen.

Watergifte

Grondig water geven wanneer het substraat duidelijk begint op te drogen. Een tijdelijke drogere fase wordt verdragen, maar laat een bonsai niet langdurig volledig uitdrogen. Voorkom vooral constant natte, koude wortels.

Substraat

Zeer goed drainerend mineraal bonsaimengsel. De olijf verdraagt neutrale tot licht alkalische omstandigheden; een mengsel van akadama, puimsteen en lava is bruikbaar.

Verpotten

In het voorjaar vóór of rond het zwellen van de knoppen. Jonge bomen ongeveer om de twee à drie jaar; oude exemplaren langer laten staan wanneer de drainage en wortelkluit goed blijven.

Ziekten en problemen

Let op schildluis en wolluis, vooral na te warme overwintering. Olijfvlekkenziekte/olive scab kan bladval geven bij natte omstandigheden. Olea europaea is bovendien een belangrijke waardplant voor Xylella fastidiosa; verdachte ernstige symptomen vragen om actuele fytosanitaire richtlijnen.