Pistache

Oorspronkelijke herkomst

Noordoost-Iran via Centraal-Azië tot Afghanistan. De soort wordt tegenwoordig veel geteeld in droge mediterrane en vergelijkbare klimaten.

Eigenschappen

Bladverliezende, warmteminnende boom uit de pruikenboomfamilie (Anacardiaceae) met geveerde bladeren en harsige twijgen. Pistacia vera is tweehuizig: mannelijke en vrouwelijke bloemen staan op afzonderlijke bomen.

Voor- en nadelen als bonsai

Interessant door droogtekarakter, fijne vertakking op ouder materiaal en een robuuste droge-landuitstraling. Minder gangbaar als bonsai; blad en internodiën kunnen grof worden, jonge wortels zijn gevoelig voor langdurig koud nat substraat en vruchtvorming vraagt zowel een vrouwelijke als een bestuivende mannelijke plant.

Standplaats als bonsai

Buiten in volle zon, warm en luchtig. Bescherm tegen langdurige strenge vorst aan de wortelkluit en vooral tegen koude, natte winteromstandigheden. Niet als warme kamerbonsai houden.

Groei

Actief bij warmte en veel licht, met duidelijke winterrust. Laat ontwikkeltakken vrij groeien voor dikte en knip pas terug wanneer voldoende kracht is opgebouwd.

Geschikte stijlvormen

Informeel rechtop, hellend, literati, winderig en droge-land/natuurlijke struikvorm. Middelgrote bonsai past beter bij het samengestelde blad dan zeer kleine shohin.

Vormsnoei

Structuursnoei tijdens rust of vlak vóór de actieve voorjaarsgroei uitvoeren bij een gezonde boom. Grote ingrepen spreiden over meerdere seizoenen.

Onderhoudssnoei

Tijdens actieve groei lange scheuten terugnemen nadat zij zijn afgehard. Laat zwakke en verdikkende takken langer doorgroeien.

Fijnsnoei

Knip afgeharde verlengingen terug op een passende knop of zijtak. Spaar binnenknoppen en voorkom dat de kroon alleen aan de uiteinden groen blijft.

Bladsnoei / ontbladeren

Geen volledige ontbladering als standaardtechniek. Alleen beperkt blad verwijderen voor licht of vorm bij een zeer sterke boom.

Wortelsnoei

In het voorjaar wanneer de boom duidelijk uit rust komt. Werk gematigd en voorkom daarna koude, natte omstandigheden.

Knopbeheer

Verwijder overtollige sterke eindgroei en spaar bruikbare knoppen binnenin de kroon. Werk geleidelijk omdat Pistacia vera geen gangbare intensief verfijnde bonsaisoort is.

Bloei- en vruchtbeheer

De soort is tweehuizig. Alleen vrouwelijke bomen kunnen pistachenoten dragen en daarvoor is stuifmeel van een mannelijke boom nodig. Bij bonsai is vruchtproductie ondergeschikt; verwijder zware vruchtbelasting bij een kleine of zwakke boom.

Bedraden

Bedraad jonge, soepele takken tijdens of na afharding van de groei. Oud hout voorzichtig buigen en draad tijdig verwijderen.

Bemesten

Tijdens actieve groei regelmatig, gematigd en evenwichtig bemesten. In winterrust niet voeren. Vermijd extreem stikstofrijke voeding die grof blad en lange internodiën bevordert.

Watergifte

Grondig water geven en daarna de bovenlaag enigszins laten opdrogen. Een gevestigde pistache verdraagt droogte beter dan waterverzadiging, maar een kleine bonsaipot mag tijdens hitte niet volledig uitdrogen.

Substraat

Zeer luchtig en snel drainerend mineraal mengsel, bijvoorbeeld puimsteen/lava met akadama. Vermijd fijne, langdurig natte potgrond, vooral in koele perioden.

Verpotten

In het voorjaar bij hervattende groei. Alleen verpotten wanneer wortelkluit of substraat dit vraagt; terughoudend wortelsnoeien en warm, beschut laten herstellen.

Ziekten en problemen

Risico’s zijn wortelproblemen door koude nattigheid, droogtestress in een kleine schaal, bladluizen/schildluis en schimmelziekten bij slechte luchtcirculatie. Let ook op contact met hars bij een gevoelige huid.