Zwarte es

Oorspronkelijke herkomst

Oostelijk Noord-Amerika.

Eigenschappen

Zwarte es is meestal Fraxinus nigra, in het Engels black ash. Dat is een echte es, dus familie van de gewone es, maar hij komt van nature vooral voor in oostelijk Canada en het noordoosten van de VS. Hij is dus niet onze gewone inheemse es en zeker niet hetzelfde als zwarte els.

Voor- en nadelen als bonsai

Voordelen zijn de natuurlijke uitstraling, de goede reactie op snoei en de mogelijkheid om fijne vertakking op te bouwen. Nadelen zijn dat bladgrootte, internodiën en wondsluiting per soort extra aandacht vragen.

Standplaats als bonsai

Zet deze bonsai buiten op een lichte plaats in de zon tot halfschaduw. Zorg voor voldoende luchtcirculatie en bescherm de schaal tegen extreme hitte, uitdroging en langdurige strenge vorst.

Groei

Sterke groei in voorjaar en vroege zomer. Verfijning ontstaat door terugknippen, licht in de kroon en gezonde wortelgroei.

Geschikte stijlvormen

Geschikte stijlvormen zijn informeel rechtop, bezemvorm, hellend, meerstammig, bos/groep en natuurlijke loofboomstijl.

Vormsnoei

Voer zware vormsnoei in de rustperiode of aan het einde van de zomer uit, afhankelijk van de soort en wondgevoeligheid. Werk met schoon gereedschap en laat grote wonden netjes sluiten.

Onderhoudssnoei

Knip lange scheuten tijdens het groeiseizoen regelmatig terug en verwijder kruisende, naar binnen groeiende of ongewenste scheuten.

Fijnsnoei

Knip nieuwe scheuten na het afharden terug tot één of twee bladparen. Spaar zwakke takken en laat de boom na iedere snoeibeurt herstellen.

Bladsnoei / ontbladeren

Pas gedeeltelijke of volledige ontbladering alleen toe bij een sterke, gezonde boom en op een geschikt moment in het groeiseizoen. Ontblader niet ieder jaar automatisch.

Wortelsnoei

Voer wortelsnoei vroeg in het voorjaar uit, vlak voordat de knoppen openen. Kort dikke wortels geleidelijk in en behoud voldoende fijne haarwortels.

Knopbeheer

Dun te sterke of te dicht geplaatste knoppen uit en behoud knoppen op zwakke takken. Verdeel de groeikracht evenwichtig over de kroon.

Bloei- en vruchtbeheer

Bloemen en vruchten zijn bij deze soort meestal ondergeschikt aan de vorm. Verwijder een overmatige vruchtzetting wanneer die de boom verzwakt.

Bedraden

Bedraad in de rustperiode of nadat de jonge groei is afgehard. Bescherm de bast en verwijder de draad voordat hij insnoert.

Bemesten

Bemest van het voorjaar tot de nazomer regelmatig met een uitgebalanceerde bonsaimest. Pas de hoeveelheid aan de ontwikkelingsfase aan: sterker in de opbouwfase en gematigder bij verfijnde bomen. Bemest niet direct na het verpotten of bij droogtestress.

Watergifte

Geef grondig water zodra de bovenste laag van het substraat licht begint op te drogen. Laat overtollig water uit de schaal lopen en voorkom dat de wortelkluit volledig uitdroogt. Werk niet met een vast schema, maar controleer de boom dagelijks.

Substraat

Gebruik een luchtig en stabiel bonsaisubstraat dat water vasthoudt en tegelijk goed afwatert. Een mengsel van akadama, puimsteen en lava is een bruikbaar uitgangspunt; pas de verhouding aan de soort, schaal en standplaats aan.

Verpotten

Verpot in het vroege voorjaar, vlak voordat de knoppen openen of de groei duidelijk hervat. Jonge, snelgroeiende bomen worden vaker verpot dan oude, verfijnde bonsai. Kort de wortels geleidelijk in en verpot alleen wanneer de wortelkluit of het substraat daar aanleiding toe geeft.

Ziekten en problemen

Mogelijke problemen zijn bladluis, spint, meeldauw, wortelrot, droogtestress en taksterfte na te zware ingrepen. Goede luchtcirculatie, correcte watergift en schoon gereedschap verkleinen de risico’s.