Marietmolen

Het houten achtkant van de Marietmolen

Het houten achtkant vormt het dragende geraamte van de Marietmolen en heeft de vorm van een regelmatige achthoek. Voor vrijwel de hele constructie heb ik eikenhout gebruikt.

Het eikenhout ben ik zelf gaan uitzoeken bij Houthandel Parren B.V. in Haelen. Daarbij ben ik behoorlijk kritisch geweest. Het hout moest zo recht en foutvrij mogelijk zijn, omdat ik wilde voorkomen dat de onderdelen tijdens of vlak na de bouw al zouden gaan kromtrekken. Vooral grote noesten en andere onregelmatigheden wilde ik zoveel mogelijk vermijden.

Alleen het ondertafelement heb ik niet van eikenhout gemaakt, maar van Bilinga. Dit is een harde en duurzame houtsoort die goed bestand is tegen vocht. Omdat het ondertafelement rechtstreeks op het metselwerk komt te liggen, vond ik Bilinga hiervoor een betere keuze.

De basis van het achtkant

Het ondertafelement vormt de basis van het houten achtkant en bestaat uit acht onderling verbonden tafelementstukken. Hierop staan de acht achtkantstijlen, die naar boven toe schuin naar binnen lopen.

Aan de bovenzijde zijn de achtkantstijlen voorzien van een blokdeel. Deze blokdelen vormen de verbinding tussen de stijlen en het boventafelement.

Tussen het onder- en boventafelement zijn de achtkantstijlen onderling verbonden met twee lagen legeringsbalken. Deze balken zijn met traditionele pen-en-gatverbindingen in de stijlen opgenomen.

De onderste balken zijn de vaste legeringsbalken. Daarboven liggen de losse legeringsbalken, waarop bij een traditionele molen de zolders rusten.

Bij de Marietmolen ga ik deze zolders niet aanbrengen. De ruimte in de molen is beperkt en ik wil binnen voldoende bewegingsruimte overhouden voor onderhoud, afstellingen en eventuele reparaties aan het gaande werk.

Korbelen, ankers en toogpennen

Voor extra stevigheid en om zijwaartse krachten op te vangen, is iedere legeringsbalk voorzien van twee korbelen. Ook deze zijn met pen-en-gatverbindingen gekoppeld aan zowel de achtkantstijlen als de legeringsbalken.

In totaal heb ik in het houten achtkant 72 pen-en-gatverbindingen gemaakt.

Al deze verbindingen zijn vastgezet met toogpennen. De pennen heb ik gemaakt van acaciahout. Dit hout is fijnnervig, hard en taai en daardoor zeer geschikt voor deze toepassing.

De constructie is volledig zonder lijm opgebouwd. De verbindingen worden door de toogpennen strak naar elkaar toe getrokken en op hun plaats gehouden. Daarmee is het achtkant opgebouwd zoals dat traditioneel in de molenbouw wordt gedaan.

De legeringsbalken worden daarnaast met ankers extra ondersteund, zodat de belastingen goed over de gehele constructie worden verdeeld.

De velden

De vlakken tussen de achtkantstijlen worden de velden genoemd.

Nadat het complete achtkant op het metselwerk was geplaatst en nauwkeurig was uitgericht, konden deze velden verder worden opgebouwd. Hiervoor heb ik veldregels en veldkruisen aangebracht.

De veldregels en veldkruisen zijn onderling weer verbonden met een verticale veldstijl. Samen vormen deze onderdelen een stijve vakwerkconstructie die voorkomt dat het achtkant onder belasting vervormt.

In de hoeken tussen de achtkantstijlen en het boventafelement zijn bovendien hondsoren aangebracht. Deze ondersteunen het boventafelement en vergroten de stijfheid van het bovenste gedeelte van de constructie.

Een flinke uitdaging

Door deze traditionele manier van bouwen vormt het houten achtkant uiteindelijk één sterk en stijf geheel. De constructie moet immers niet alleen zijn eigen gewicht dragen, maar ook de krachten kunnen opnemen die ontstaan wanneer de molen draait en het wiekenkruis door de wind wordt belast.

Het bouwen van het achtkant was een van de grotere uitdagingen van de Marietmolen. Er zitten veel onderdelen in die allemaal nauwkeurig op elkaar moeten aansluiten. Een kleine afwijking onderin werkt boven in de constructie al snel door.

Met veel meten, passen, opnieuw controleren en vooral een flinke portie doorzettingsvermogen is het uiteindelijk gelukt.

Toen het achtkant eenmaal compleet stond, begon de Marietmolen voor het eerst echt de vorm van een molen te krijgen.